Image Image Image Image Image Image Image Image Image Image
Przewiń do góry

Góra

Holender w Polsce

3 lutego 2014 |

Dom Spotkań z Historią regularnie zabiera nas w nostalgiczne podróże w przeszłość Polski oglądanej oczami – i utrwalanej aparatami – przybyszów z zagranicy. Po wystawach Amerykanów Juliena Bryana i Henry’ego N. Cobba oraz Brytyjczyka Geralda Howsona teraz możemy oglądać zdjęcia Holendra Willema van de Polla. Pomysł DSH, żeby szukać obrazów polskiej przeszłości poza granicami naszego kraju, jest bardzo obiecujący. Daje szansę na poszerzenie zakresu naszej wizualnej pamięci o obrazy, których po prostu brakuje. Krajowe archiwa i fototeki zostały mocno przetrzebione przez historię. Nasze dziedzictwo wizualne jest dużo skromniejsze niż narodów, które nie poniosły tak dużych strat. Fotografie zrobione przez obcokrajowców z pewnością nie zlikwidują tej luki, ale chociaż trochę mogą ją zmniejszyć.

Na wystawie Zwyczajny 1934. Polska na zdjęciach Willema van de Polla pokazano wybór najciekawszych spośród około 400 fotografii zrobionych w Polsce przez holenderskiego fotografa i fotoreportera. Oprócz Warszawy odwiedził on Łowicz, Wilno oraz pogranicze polsko-rosyjskie i polsko-litewskie. Więcej

Spojrzenia z Auschwitz

29 stycznia 2014 |

 

Sześćdziesiąt dziewięć lat temu wyzwolony został niemiecki obóz koncentracyjny Auschwitz-Birkenau. 27 stycznia 2014 r. na jego dawnym terenie odbyły się uroczystości rocznicowe. Z tej okazji dyrektor Muzeum Auschwitz Piotr Cywiński wygłosił świetne przemówienie, opublikowane następnie pod tytułem Spojrzenia na stronie internetowej tej instytucji.

Spośród wielu zawartych w nim wątków jeden jest szczególny. Piotr Cywiński zaczął wypowiedź od odwołania się do fotografii, a właściwie do twarzy ludzi na nich uwiecznionych. Więcej

Pamięć i fotografia w „Pamięci i Sprawiedliwości”

21 stycznia 2014 |

 

Najnowszy numer „Pamięci i Sprawiedliwości” (2 (22)/2013 r.) poświęcony jest pamięci społecznej i polityce historycznej. Wśród siedmiu tekstów bloku głównego poruszających tę tematykę znalazł się także mój artykuł „Lieux de mémoire”, ikony, fotografie. Wpływ obrazów fotograficznych na pamięć zbiorową w Polsce. Rekonesans.

Rola fotografii w procesie kształtowania pamięci zbiorowej Polaków pozostaje słabo rozpoznana. Brak szczegółowych studiów nad tym zagadnieniem, a dostępne badania nie tworzą skonstruowanego w sposób przemyślany zbioru danych, wskutek czego trzeba opierać się na informacjach fragmentarycznych.

Do analizy roli fotografii w pamięci zbiorowej szczególnie użyteczne jest używane przez Barbarę Szacką rozróżnienie między pamięcią publiczną a potoczną. Pierwsza obejmuje odniesienia do historii obecne w przekazach publicznych, druga oznacza to, co rzeczywiście jest obecne w umysłach ludzi. W każdym z nich dominuje inny rodzaj fotografii, pełnią one odmienną rolę i są inaczej odczytywane. Można to przeanalizować na podstawie dwóch w pewnym sensie przeciwstawnych przypadków: fotografii prywatnych i ikon fotograficznych. Więcej

Jazz i fotografia. „But Beautiful” Geoffa Dyera.

11 stycznia 2014 |

 

Jednak piękne. Książka o jazzie (But Beautifull. A Book About Jazz) – właściwie tytuł mówi wszystko. Bohaterami tomu Geoffa Dyera z 1991 roku są Duke Ellington, Harry Carney, Lester Young, Thelonious Monk, Bud Powell, Charles Mingus, Ben Webster, Chet Baker, Art Pepper, ich życie i sztuka – a właściwie jej istota. Dyer wychodzi od faktów, ale wykracza poza nie. W jego prozie to, co zdarzyło się naprawdę i jest udokumentowane, miesza się z fikcją. Nie wszystko, o czym przeczytamy, zdarzyło się naprawdę, ale wszystko jest prawdziwe. Celem nadrzędnym jest uchwycenie najbardziej charakterystycznych cech muzyków. Dyer pokazuje, jak życie każdego z nich splotło się z muzyką, jak ją zmieniało, jak jego ślady słychać w dźwiękach wydobywanych przez nich z instrumentów.

Ale nie tylko muzyka go interesuje. Fascynujące są jego rozważania poświęcone fotografii. Często snuje opowieści o muzykach jazzowych, przyglądając się wnikliwie ich zdjęciom. Więcej

Album o zimnej wojnie

7 stycznia 2014 |

 

Imponujący tom – 30 cm wysokości, 24 szerokości, prawie 4 grubości; kilkaset fotografii na 264 stronach; 140 wydarzeń z okresu 48 lat, od konferencji Wielkiej Trójki w Teheranie w 1943 r. do rozpadu Związku Radzieckiego w 1991 r. Autorzy, Paweł Sasanka i Sławomir Stępień, podjęli się ambitnego zadania – postanowili opowiedzieć skomplikowaną historię powojennej konfrontacji dwóch bloków politycznych od jej początków do kresu (przynajmniej nominalnego). Co więcej, na podstawowe tworzywo narracji wybrali fotografie. Popularna fraza głosząca, że jedno zdjęcie mówi więcej od tysiąca słów, jest wprawdzie efektowna, ale tylko częściowo prawdziwa. Obraz pozbawiony słów jest zagadką, która domaga się rozwiązania. Bez żadnego opisu będzie niezrozumiały, z opisem zbyt zdawkowym stanowi wyrwany z kontekstu fragment. Ta niepełność jest zresztą nieuniknioną cechą medium, które z kontinuum czasu i przestrzeni wyrywa i zamyka w niewielkim kadrze tylko małą cząstkę. To daje fotografii siłę wyrazu, ale jednocześnie sprawia, że nie jest łatwo opowiadać przy jej pomocy o historii. Więcej

Fotograf z Auschwitz

8 grudnia 2013 |

 

Wilhelm Brasse stał się ostatnio znany. Właśnie ukazało się albumowe wydawnictwo Fotograf z Auschwitz, wcześniej był film dokumentalny Ireneusza Dobrowolskiego Portrecista z 2005 roku, książka i płyta DVD z filmem Wilhelm Brasse. Fotograf 3444. Auschwitz 1940-1945 z 2011 roku (wydane w trzech wersjach językowych: polskiej, angielskiej i niemieckiej) oraz prezentacja wideo Fotografować piekło (zobacz tutaj), przygotowana w 2008 roku przez Narodowe Centrum Kultury w ramach projektu Świadkowie historii. Powodem zainteresowania zdjęciami Brassego są dramatyczne, a często tragiczne, okoliczności ich powstania. To nie strona estetyczna stanowi o ich znaczeniu. Te fotografie to przede wszystkim dokumenty. Więcej