Image Image Image Image Image Image Image Image Image Image
Przewiń do góry

Góra

Milcząc, wołają

10 marca 2014 |

 

Gdy Achilles zabił Hektora, zdarł z niego zbroję, pozwolił kaleczyć jego ciało, a w końcu przywiązał je do rydwanu i zawlókł do obozu. Chciał je pozostawić na pożarcie psom i ptakom. Jednak gdy Priam przybył do niego z okupem, błagając o wydanie martwego syna, by mu wyprawić godny pogrzeb, Achilles uległ prośbom. Gdyby tego nie zrobił, obraziłby bogów i ściągnął na siebie ich gniew.

Ciała żołnierzy niezłomnych zamordowanych przez komunistów nie zostały oddane rodzinom. Miejsce ich pochówku miało pozostać nieznane, tak żeby nie pozostał po nich ślad, żeby o nich zapomniano. To się nie udało.

10 listopada 2011 roku prezes Instytutu Pamięci Narodowej Łukasz Kamiński, sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa Andrzej Krzysztof Kunert oraz minister sprawiedliwości Krzysztof Kwiatkowski podpisali list intencyjny o współpracy na rzecz ustalenia miejsc pogrzebania ofiar komunistycznych zbrodni. Instytut Pamięci Narodowej uruchomił program badawczy Poszukiwania nieznanych miejsc pochówku ofiar terroru komunistycznego 1944–1956, którego celem jest odnalezienie grobów pomordowanych, ekshumacja i identyfikacja ich szczątków. Więcej

Patchwork

23 lutego 2014 |

Fotografia_fotografie9aGrupa uczennic żeńskiej szkoły, nie wiadomo gdzie, nie wiadomo kiedy. Brak opisu skazuje nas na domysły. Fryzury i stroje wskazują, że w latach trzydziestych lub pod koniec dwudziestych XX wieku, prawdopodobnie w Polsce (gdzie zdjęcie zostało kupione).

Szkolne fotografie to jakby osobny gatunek. Można wyróżnić wśród nich kilka typów, ale w gruncie rzeczy wszystkie są do siebie podobne. Rzadko przykuwają uwagę kogoś, kto sam nie został na nich uwieczniony. Zazwyczaj pokazują kilka szeregów postaci z uroczystymi minami. Patrzymy na nie jak na pewną całość, poszczególnym twarzom raczej się nie przyglądamy. Są dla nas bardziej powtarzalnym elementem ornamentu niż indywidualnymi bytami. Wydaje się, że jedno spojrzenie wystarczy, by zrozumieć sens takich zdjęć. Jednak to nie jest prawda, przynajmniej nie zawsze. W większym stopniu to wynik lenistwa oglądającego niż cecha samych zdjęć.Fotografia_fragment1a Więcej

Holender w Polsce

3 lutego 2014 |

Dom Spotkań z Historią regularnie zabiera nas w nostalgiczne podróże w przeszłość Polski oglądanej oczami – i utrwalanej aparatami – przybyszów z zagranicy. Po wystawach Amerykanów Juliena Bryana i Henry’ego N. Cobba oraz Brytyjczyka Geralda Howsona teraz możemy oglądać zdjęcia Holendra Willema van de Polla. Pomysł DSH, żeby szukać obrazów polskiej przeszłości poza granicami naszego kraju, jest bardzo obiecujący. Daje szansę na poszerzenie zakresu naszej wizualnej pamięci o obrazy, których po prostu brakuje. Krajowe archiwa i fototeki zostały mocno przetrzebione przez historię. Nasze dziedzictwo wizualne jest dużo skromniejsze niż narodów, które nie poniosły tak dużych strat. Fotografie zrobione przez obcokrajowców z pewnością nie zlikwidują tej luki, ale chociaż trochę mogą ją zmniejszyć.

Na wystawie Zwyczajny 1934. Polska na zdjęciach Willema van de Polla pokazano wybór najciekawszych spośród około 400 fotografii zrobionych w Polsce przez holenderskiego fotografa i fotoreportera. Oprócz Warszawy odwiedził on Łowicz, Wilno oraz pogranicze polsko-rosyjskie i polsko-litewskie. Więcej

Spojrzenia z Auschwitz

29 stycznia 2014 |

 

Sześćdziesiąt dziewięć lat temu wyzwolony został niemiecki obóz koncentracyjny Auschwitz-Birkenau. 27 stycznia 2014 r. na jego dawnym terenie odbyły się uroczystości rocznicowe. Z tej okazji dyrektor Muzeum Auschwitz Piotr Cywiński wygłosił świetne przemówienie, opublikowane następnie pod tytułem Spojrzenia na stronie internetowej tej instytucji.

Spośród wielu zawartych w nim wątków jeden jest szczególny. Piotr Cywiński zaczął wypowiedź od odwołania się do fotografii, a właściwie do twarzy ludzi na nich uwiecznionych. Więcej

Pamięć i fotografia w „Pamięci i Sprawiedliwości”

21 stycznia 2014 |

 

Najnowszy numer „Pamięci i Sprawiedliwości” (2 (22)/2013 r.) poświęcony jest pamięci społecznej i polityce historycznej. Wśród siedmiu tekstów bloku głównego poruszających tę tematykę znalazł się także mój artykuł „Lieux de mémoire”, ikony, fotografie. Wpływ obrazów fotograficznych na pamięć zbiorową w Polsce. Rekonesans.

Rola fotografii w procesie kształtowania pamięci zbiorowej Polaków pozostaje słabo rozpoznana. Brak szczegółowych studiów nad tym zagadnieniem, a dostępne badania nie tworzą skonstruowanego w sposób przemyślany zbioru danych, wskutek czego trzeba opierać się na informacjach fragmentarycznych.

Do analizy roli fotografii w pamięci zbiorowej szczególnie użyteczne jest używane przez Barbarę Szacką rozróżnienie między pamięcią publiczną a potoczną. Pierwsza obejmuje odniesienia do historii obecne w przekazach publicznych, druga oznacza to, co rzeczywiście jest obecne w umysłach ludzi. W każdym z nich dominuje inny rodzaj fotografii, pełnią one odmienną rolę i są inaczej odczytywane. Można to przeanalizować na podstawie dwóch w pewnym sensie przeciwstawnych przypadków: fotografii prywatnych i ikon fotograficznych. Więcej

Jazz i fotografia. „But Beautiful” Geoffa Dyera.

11 stycznia 2014 |

 

Jednak piękne. Książka o jazzie (But Beautifull. A Book About Jazz) – właściwie tytuł mówi wszystko. Bohaterami tomu Geoffa Dyera z 1991 roku są Duke Ellington, Harry Carney, Lester Young, Thelonious Monk, Bud Powell, Charles Mingus, Ben Webster, Chet Baker, Art Pepper, ich życie i sztuka – a właściwie jej istota. Dyer wychodzi od faktów, ale wykracza poza nie. W jego prozie to, co zdarzyło się naprawdę i jest udokumentowane, miesza się z fikcją. Nie wszystko, o czym przeczytamy, zdarzyło się naprawdę, ale wszystko jest prawdziwe. Celem nadrzędnym jest uchwycenie najbardziej charakterystycznych cech muzyków. Dyer pokazuje, jak życie każdego z nich splotło się z muzyką, jak ją zmieniało, jak jego ślady słychać w dźwiękach wydobywanych przez nich z instrumentów.

Ale nie tylko muzyka go interesuje. Fascynujące są jego rozważania poświęcone fotografii. Często snuje opowieści o muzykach jazzowych, przyglądając się wnikliwie ich zdjęciom. Więcej